Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından kabul edilen ve kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun yasalaşarak yürürlüğe girmiştir. Kanunla birlikte birçok temel kanunda önemli değişiklikler yapılmış; yargı süreçlerinin daha etkin, daha hızlı ve daha verimli yürütülmesi amaçlanmıştır. Yapılan düzenlemeler, vatandaşların günlük hayatını yakından ilgilendiren icra hukuku, hukuk yargılaması, idari yargı, ceza muhakemesi, noterlik ve hakim-savcı yardımcılığı gibi birçok alanda yenilikler getirmektedir.
Bu yazımızda 12. Yargı Paketi ile yürürlüğe giren önemli değişiklikleri ayrıntılı olarak ele alıyoruz.
İcra ve İflas Hukukunda Önemli Düzenlemeler
- Yargı Paketi ile birlikte ortaklığın giderilmesine ilişkin satış usulünde önemli bir değişiklik yapılmıştır.
Buna göre, miras yoluyla edinilen ve yalnızca mirasçıların malik olduğu taşınmazların satışında ilk artırma yalnızca mirasçılar arasında gerçekleştirilecektir. Böylece aileye ait taşınmazların doğrudan üçüncü kişilere satılmasının önüne geçilmesi ve mirasçıların öncelikli satın alma hakkının korunması amaçlanmaktadır.
Kanun ayrıca elektronik satış sistemine ilişkin usulleri de yeniden düzenlemiştir. Elektronik ortamda yapılacak satışlarda ilan, teklif verme, teminat uygulamaları ve bazı alacaklılara ilişkin teminat muafiyetleri yeniden belirlenmiştir. Bu değişikliklerle satış süreçlerinin daha şeffaf ve güvenli yürütülmesi hedeflenmektedir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler
Hukuk yargılamalarının uzun sürmesi nedeniyle yaşanan mağduriyetlerin azaltılması amacıyla önemli bir düzenleme yapılmıştır.
Yeni düzenlemeye göre duruşmalar arasındaki süre kural olarak üç ayı geçemeyecektir.
Ancak bilirkişi incelemesinin uzaması, istinabe işlemleri veya dosyanın niteliğinden kaynaklanan zorunlu sebepler bulunması halinde hâkim gerekçesini göstermek suretiyle daha uzun süre belirleyebilecektir.
Ayrıca ses ve görüntü nakli yoluyla yapılan duruşmalara ilişkin uygulamada yaşanan tereddütleri giderecek yeni hükümler de kabul edilmiştir.
Bu değişikliklerle davaların daha makul sürede sonuçlandırılması ve yargılamanın hızlandırılması amaçlanmaktadır.
İdari Yargıda Yapılan Düzenlemeler
- Yargı Paketi ile idari yargılama usulünde de önemli değişiklikler yapılmıştır.
Özellikle tek hâkim tarafından görülebilecek davaların kapsamı genişletilmiş, böylece bazı uyuşmazlıkların daha kısa sürede sonuçlandırılması hedeflenmiştir.
Bölge İdare Mahkemelerinin istinaf inceleme yetkileri yeniden düzenlenmiş, bazı dosyalarda maddi hata ve gerekçe eksikliklerinin giderilerek karar verilebilmesine imkân tanınmıştır.
Bunun yanında bazı istinaf kararlarının Danıştay’da temyiz edilebilmesine ilişkin hükümler yeniden düzenlenmiş ve temyiz sınırlarına ilişkin değişiklikler yapılmıştır.
Bu düzenlemelerin temel amacı idari yargıda usul ekonomisini sağlamak ve yargılama sürelerini kısaltmaktır.
Ceza Muhakemesinde Önemli Yenilikler
Ceza Muhakemesi Kanunu’nda da dikkat çeken değişiklikler yapılmıştır.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)
HAGB kurumuna ilişkin şartlar yeniden düzenlenmiştir.
Buna göre;
- Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması,
- Yeniden suç işlemeyeceğine ilişkin mahkeme kanaatinin bulunması,
- Mağdur zararının giderilmiş olması
gibi şartlar korunurken, bazı suçlar bakımından HAGB uygulanamayacağı açıkça düzenlenmiştir.
Genetik İnceleme Sonuçlarına İlişkin Yeni Düzenleme
Kanun ile birlikte ceza soruşturmalarında elde edilen genetik inceleme sonuçlarının saklanması ve kullanılması konusunda ayrıntılı hükümler getirilmiştir.
Genetik veriler kimlik bilgilerinden ayrıştırılarak özel bir sisteme kaydedilecek, belirli şartların gerçekleşmesi halinde silinebilecek ve yalnızca kanunda belirtilen amaçlarla kullanılabilecektir.
Bu düzenleme kişisel verilerin korunması açısından önemli bir yenilik olarak değerlendirilmektedir.
“IBAN Mağduriyeti” Düzenlemesi
Kamuoyunda “IBAN mağduriyeti” olarak bilinen konuya ilişkin de yeni hükümler kabul edilmiştir.
Dolandırıcılık suçuna iştiraki yalnızca banka hesabını veya ödeme aracını kullandırmakla sınırlı kalan kişiler bakımından belirli şartların oluşması halinde cezada indirim yapılabilecektir.
Ayrıca kanunun yürürlüğe girmesinden önce kesinleşmeyen veya infaz aşamasındaki bazı dosyalar bakımından geçiş hükümleri de düzenlenmiştir.
Hakim ve Savcı Yardımcılığı Sistemi Yeniden Düzenlendi
Hakim ve savcı yardımcılarının eğitim sistemi kapsamlı şekilde yeniden yapılandırılmıştır.
Yeni düzenleme ile;
- Eğitim programlarının kapsamı genişletilmiş,
- Yazılı ve sözlü sınav sistemi yeniden düzenlenmiş,
- Mesleki yeterlilik, hukuki muhakeme, karar yazma ve temsil kabiliyeti gibi ölçütler ayrıntılı şekilde belirlenmiştir.
Ayrıca hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda gereksiz bilirkişi incelemesine başvurulması disiplin yaptırımına bağlanmıştır.
Kanuni Faiz Hesaplamasında Yeni Esas
Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’da yapılan değişiklikle, sözleşmeyle faiz oranının belirlenmediği durumlarda uygulanacak faiz hesabında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının reeskont oranı esas alınacaktır.
Bu düzenleme ekonomik şartlara daha hızlı uyum sağlanmasını amaçlamaktadır.
Noterlik ve Adli Tıp Alanındaki Düzenlemeler
- Yargı Paketi ile noterlik uygulamalarına ilişkin çeşitli usul hükümleri değiştirilmiş, noter evraklarının incelenmesi ve muhafazasına yönelik yeni düzenlemeler kabul edilmiştir.
Bunun yanında Adli Tıp Kurumunun görev ve çalışma esaslarına ilişkin de çeşitli değişiklikler yapılmıştır. Amaç, kurumların daha etkin ve hızlı çalışmasını sağlamaktır.
İnfaz Düzenlemesi Var mı?
- Yargı Paketi görüşmeleri sırasında kamuoyunda en çok merak edilen konulardan biri infaz hukukuna ilişkin yeni bir düzenleme yapılıp yapılmayacağıydı.
Ancak yasalaşan metinde infaz hukukuna ilişkin herhangi bir değişiklik yer almamaktadır. Ceza infaz süreleri veya infaz sistemine yönelik yeni bir düzenleme bu kanun kapsamında kabul edilmemiştir.
Sonuç
- Yargı Paketi, yargı sisteminin farklı alanlarında önemli değişiklikler içeren kapsamlı bir kanun niteliğindedir. Özellikle icra hukuku, hukuk yargılaması, idari yargı ve ceza muhakemesi alanında getirilen yenilikler, uygulamada önemli sonuçlar doğuracaktır.
Her ne kadar yapılan değişiklikler yargılamaların daha hızlı ve etkin yürütülmesini hedeflese de, yeni hükümlerin somut olaylara uygulanması her dosyanın kendi özelliklerine göre farklılık gösterebilir. Bu nedenle hak kaybı yaşanmaması adına güncel mevzuatın dikkatle takip edilmesi ve gerektiğinde uzman hukuki destek alınması büyük önem taşımaktadır.
KARAKAŞ HUKUK BÜROSU
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçeriğinde yer alan bilgiler hukuki danışmanlık niteliğinde olmayıp, somut olayın özelliklerine göre farklı hukuki değerlendirmeler yapılabilir.